Колпоскопия

Нишондодҳо

Табиб ба колпоскопия равон мекунад, агар:

• санҷиши ВПЧ вируси навъи 16 ё 18-ро ошкор карда бошад;
• ВПЧ-и хатари баланд такроран, дар давоми як сол ва зиёдтар ошкор шавад;
• дар суртмаи ситологӣ ҳуҷайраҳои тағйирёфта ёфт шуда бошанд (ASC-US бо ВПЧ-и мусбат, LSIL, HSIL, ASC-H, AGC ва дигар);
• ихроҷоти хуншор пас аз алоқаи ҷинсӣ ё дар байни ҳайзҳо бе сабаби фаҳмо бошад;
• ҳангоми муоина гарданаки бачадон ғайриоддӣ намояд;
• пас аз табобати дисплазия мушоҳидаи назоратӣ лозим бошад;
• дар вулва ё маҳбал пайдоишҳои шубҳанок бошанд.

Кай колпоскопияро ба таъхир мегузоранд

Колпоскопия қариб зиддинишондоди мутлақ надорад. Аммо дар баъзе ҳолатҳо онро ба вақти дигар гузоштан беҳтар аст, то натиҷа дақиқ бошад:

• ҳайз ё хунравии дигар — хун ба дидани гарданак халал мерасонад;
• илтиҳоби шадиди маҳбал ё гарданаки бачадон — варам ва ихроҷот манзараро таҳриф мекунанд, аз ин рӯ аввал табобат мегузаронанд;
• 6–8 ҳафтаи аввал пас аз таваллуд, исқоти ҳамл ё ҷарроҳӣ дар гарданаки бачадон — бофтаҳо ҳанӯз барқарор мешаванд;
• атрофияи барҷастаи луобпарда пас аз менопауза — баъзан табиб пеш аз муоина курси кӯтоҳи эстрогенҳои маҳаллиро пешниҳод мекунад.

Агар шумо ба йод аллергия дошта бошед, санҷиш бо маҳлули Люголро намегузаронанд ва муоинаро танҳо бо кислотаи сирко анҷом медиҳанд.

Чӣ тавр омода шудан лозим

Омодагии махсус талаб карда намешавад. Якчанд қоидаи оддӣ барои гирифтани натиҷаи дақиқ кӯмак мекунанд:

• Беҳтар аст ба нимаи аввали давра, пас аз анҷоми ҳайз сабти ном кунед. Ҳангоми ҳайз колпоскопияро одатан намегузаронанд.
• 1–2 рӯз пеш аз муоина аз алоқаи ҷинсӣ, шустани маҳбал, шамчаҳои маҳбалӣ, кремҳо ва тампонҳо худдорӣ кунед.
• Агар ҳоло нишонаҳои сирояти шадид бошанд — хориш, сӯзиш, ихроҷоти зиёд, — табибро огоҳ кунед: баъзан аввал илтиҳобро табобат мекунанд.
• Натиҷаҳои суртмаҳо ва санҷишҳои ВПЧ-и қаблиро бо худ гиред.
• Ба табиб дар бораи ҳомиладорӣ, аллергия ба йод ва истеъмоли доруҳое, ки ба лахташавии хун таъсир мерасонанд, хабар диҳед.

Пеш аз муолиҷа хӯрок хӯрдан ва ба корҳои муқаррарӣ машғул шудан мумкин аст. Дардсозӣ (анестезия) одатан лозим нест.

Колпоскопия чӣ тавр мегузарад

Санҷиш дар курсии гинекологӣ мегузарад ва 10–20 дақиқа вақт мегирад.

1. Табиб ба маҳбал оина ворид мекунад, мисли муоинаи оддӣ, ва гарданакро бо калонкунӣ муоина менамояд.
2. Ба гарданак маҳлули сусти кислотаи сиркоро мемоланд. Пас аз як дақиқа ҷойҳои тағйирёфта сафедтоб мешаванд. Каме сӯзиш-хориш эҳсос шуданаш мумкин аст.
3. Сипас маҳлули Люголро бо йод мемоланд. Эпителийи ҳамвори солим ба ранги қаҳваранги торик ранг мегирад, ҷойҳои тағйирёфта равшан боқӣ мемонанд.
4. Табиб минтақаи трансформатсияро — ҷое, ки тағйирот бештар пайдо мешаванд, — арзёбӣ мекунад ва манзараро аз рӯи истилоҳоти байналмилалӣ тавсиф медиҳад.
5. Агар ҷойҳои шубҳанок бошанд, аз онҳо пораҳои хурди бофта барои гистология мегиранд — биопсияи нишонрас. Ин ҳамчун чимдиши кӯтоҳ ё спазм эҳсос мешавад. Дар ҳолати зарурӣ беҳискунии маҳаллиро истифода мебаранд.

Колпоскопияро ҳангоми ҳомиладорӣ гузаронидан мумкин аст: он барои кӯдак бехатар аст. Биопсияро дар занони ҳомила танҳо ҳангоми гумони тағйироти вазнин мекунанд.

Пас аз муолиҷа

Агар биопсия гирифта нашуда бошад, дарҳол ба ҳаёти муқаррарӣ баргаштан мумкин аст. Дар давоми рӯз ихроҷоти торик шуданаш мумкин аст — ин боқимондаҳои маҳлули Люгол аст.

Агар биопсия гирифта шуда бошад, якчанд рӯз ихроҷоти хурди хуншор ё қаҳваранг ва дарди сабуки кашишхӯранда дар поёни шикам шуданаш мумкин аст. Табиб одатан маслиҳат медиҳад:

• ба ҷои тампонҳо аз прокладкаҳо истифода баред;
• якчанд рӯз аз ҳаёти ҷинсӣ, ванна, ҳавзи шиноварӣ ва варзиши шадид худдорӣ кунед — мӯҳлати дақиқро табиб мегӯяд;
• дар ҳолати зарурӣ доруи дардрасе истеъмол кунед, ки ба шумо мувофиқ аст ва онро табиб тавсия додааст.

Натиҷаҳо ва қадамҳои минбаъда

Хулосаи пешакиро табиб дарҳол пас аз муоина медиҳад. Натиҷаи биопсия одатан пас аз 1–3 ҳафта тайёр мешавад.

Баъзан сарҳади тағйирот ба чуқурии канали сервикалӣ меравад ва он намоён нест. Чунин колпоскопияро ғайриқаноатбахш меноманд. Он гоҳ табиб метавонад аз канал харошида (намуна) гирад ё усули дигари санҷишро пешниҳод кунад.

Қарор дар бораи тактика бо назардошти синну сол, натиҷаҳои санҷиши ВПЧ, суртмаҳои қаблӣ ва нақшаҳо барои ҳомиладорӣ қабул карда мешавад.

Кай ба табиб муроҷиат кардан лозим

Агар колпоскопия ба шумо аз рӯи натиҷаҳои скрининг таъин шуда бошад, бе таъхири зиёд сабти ном кунед. Тағйироти пеш аз саратонӣ оҳиста инкишоф меёбанд, вале санҷишро солҳо ба таъхир гузоштан лозим нест.

Скрининги мунтазами гарданаки бачадон ва ваксинатсия бар зидди ВПЧ имкон медиҳанд, ки ба зарурати колпоскопия камтар рӯ ба рӯ шавед.

Фавран барои ёрӣ муроҷиат кунед (ёрии таъҷилӣ — 103), агар пас аз биопсия хунравӣ аз ҳайзи зиёд шадидтар сар шуда бошад, чархзании сар ва сустӣ, ҳарорати аз 38 °C боло, дарди сахт дар поёни шикам ё ихроҷот бо бӯи нохуш пайдо шуда бошад.

Сарчашмаҳо

1. World Health Organization / IARC. Colposcopy and treatment of cervical precancer. IARC Technical Publication No. 45, 2017.
2. Bornstein J. et al. 2011 colposcopic terminology of the International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy. Obstetrics & Gynecology, 2012.
3. Perkins R. B. et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors. J Low Genit Tract Dis, 2020.
4. Wentzensen N. et al. ASCCP Colposcopy Standards: risk-based colposcopy practice. J Low Genit Tract Dis, 2017.
5. Public Health England. NHS Cervical Screening Programme: Colposcopy and programme management (NHSCSP Publication No. 20). 3rd edition, 2016, with updates.