Уретрит
Мақоларо табиби клиникаи «Ормин» санҷидааст: [ФИО, специальность]
Уретрит — илтиҳоби канали пешоб. Аксар вақт онро сироятҳое ба вуҷуд меоранд, ки бо роҳи ҷинсӣ мегузаранд. Дар бораи аломатҳо, таҳлилҳо ва дар бораи он ки чаро якҷоя бо шарик табобат гирифтан муҳим аст, нақл мекунем.
Тавсифи ташхис
Уретра — каналест, ки тавассути он пешоб аз масона ба берун мебарояд. Илтиҳоби онро уретрит меноманд. Он ҳам дар мардон ва ҳам дар занон мешавад, вале дар мардон равшантар зоҳир мегардад: уретраи онҳо дарозтар аст ва аломатҳо намоёнтаранд.
Дар занон уретрит аксар вақт бо систит ё серфисит якҷоя меояд ва худро ҳамчун онҳо нишон медиҳад. Аз ин рӯ, ин мақола бештар ба уретрит дар мардон бахшида шудааст, гарчанде принсипҳои ташхис ва табобат умумӣ мебошанд.
Уретрит бемории алоҳида нест, балки аломат аст. Муҳимтар аз ҳама — ёфтани сабаби он. Аз он вобаста аст, ки ба шумо ва шарики шумо кадом табобат лозим аст.
Барои маълумоти бештар ба қабули табиб биёед
Намудҳо ва сабабҳо
Уретритҳоро ба гонококкӣ ва ғайригонококкӣ ҷудо мекунанд. Чунин тақсимот дар ҳамаи тавсияҳои байналмилалӣ қабул шудааст, зеро табобати ин гурӯҳҳо фарқ мекунад.
| Намуд | Сабабҳои асосӣ |
|---|---|
| Гонококкӣ | Neisseria gonorrhoeae — барангезандаи сӯзок (гонорея) |
| Ғайригонококкӣ | Chlamydia trachomatis (сабаби аз ҳама маъмул), Mycoplasma genitalium, Trichomonas vaginalis, камтар вируси герпеси оддӣ ва аденовирусҳо |
| Ғайрисироятӣ | Осеб (масалан, пас аз катетер), озурдашавӣ аз моддаҳои кимиёвӣ, артрити реактивӣ, санг дар уретра |
Дар як қисми мардоне, ки нишонаҳои илтиҳоб доранд, ҳатто ҳангоми муоинаи хуб барангезандаро ёфтан муяссар намешавад. Чунин уретритро ғайрихос меноманд. Онро ба ҳар ҳол аз рӯи қоидаҳои умумӣ табобат мекунанд.
Уретрити сироятӣ ҳангоми алоқаи ҷинсии маҳбалӣ, аналӣ ва даҳонӣ бе рифола (презерватив) мегузарад. Хатар ҳангоми шарики нав ё якчанд шарик баландтар аст.
Аломатҳо
- сӯзиш, дарди буранда ё дард ҳангоми пешобкунӣ;
- ихроҷот аз уретра — аз ками шаффоф то зиёди чиркини зарду сабзранг;
- хориш ё озурдагӣ дар нӯги олати мардона;
- часпидани сӯрохии берунии уретра дар субҳ;
- майли зуд-зуд ба пешобкунӣ;
- баъзан — нороҳатӣ ҳангоми баромадани манӣ.
Ҳангоми сӯзок (гонорея) аломатҳо одатан 2–7 рӯз пас аз сироятёбӣ пайдо мешаванд ва равшан мебошанд. Ҳангоми хламидиоз ва микоплазма давраи нуҳуфта дарозтар аст — 1–3 ҳафта ва аломатҳо сусттаранд. Бисёр сироятҳо, махсусан дар занон, умуман бе шикоят мегузаранд.
Дар занон уретрит одатан бо сӯзиш ва пешобкунии зуд-зуд зоҳир мешавад, мисли систит. Агар дар ин ҳол таҳлили пешоб систити бактериявиро тасдиқ накунад ё ихроҷоти ғайриоддӣ аз маҳбал пайдо шавад, табиб сироятҳои ҷинсиро месанҷад. Ба занони дорои чунин шикоятҳо муоина дар назди гинеколог фоиданок аст, зеро ҳамин барангезандаҳо гарданаки бачадонро осеб мерасонанд ва метавонанд болотар, ба бачадон ва найчаҳо бароянд.
Уретрит метавонад бо илтиҳоби замимаи хоя (эпидидимит) мураккаб шавад: дард ва варам дар ҳамёни хоя пайдо мешаванд. Камтар артрити реактивӣ, илтиҳоби чашм, паҳншавии сироят дар бадан мешаванд.
Ташхис
Табиб шикоятҳо ва анамнези ҷинсиро муайян мекунад, узвҳои таносулро муоина менамояд. Саволҳо шояд шахсӣ намоянд, вале онҳо барои фаҳмидани он лозиманд, ки кадом таҳлилҳо ва аз кадом ҷойҳо гирифта шаванд.
- Суртма (намуна) аз уретра бо микроскопия. Илтиҳобро тасдиқ мекунад ва метавонад дарҳол гонококкҳоро ошкор кунад. Беҳтар аст, агар пеш аз таҳлил одам на камтар аз 2 соат пешоб накарда бошад.
- Қисми аввали пешоб барои ПЦР (МАНК — ташхиси молекулавӣ) ба хламидияҳо, гонококк, Mycoplasma genitalium ва трихомонадаҳо. Ин усули асосии ошкор кардани барангезандаҳост.
- Кишт ба гонококк бо муайян кардани ҳассосият ба антибиотикҳо — агар сӯзок тасдиқ шуда бошад, махсусан ҳангоми нокомии табобат.
- Таҳлилҳои хун ба ВНМО (ВИЧ), сифилис, аз рӯи нишондод — ба гепатитҳои B ва C. Онҳо ба ҳамаи одамоне, ки сирояти ҷинсӣ доранд, тавсия мешаванд.
- Суртмаҳо аз рӯдаи рост ва ҳалқ — агар алоқаҳои аналӣ ё даҳонӣ буда бошанд.
То супоридани таҳлилҳо антибиотик истеъмол накунед. Онҳо метавонанд барангезандаро пинҳон кунанд ва табиб намедонад, ки дар шумо ва шарикатон маҳз чиро табобат кардан лозим аст.
Кӣ ба шумо кӯмак мекунад
Табобат
Табобат аз барангезанда вобаста аст. Агар аломатҳо барҷаста бошанд ва фавран кӯмак кардан лозим бошад, табиб метавонад табобатро то гирифтани натиҷаҳои ПЦР оғоз кунад ва сипас онро ислоҳ намояд.
- Сӯзок (гонорея) — антибиотик аз гурӯҳи сефалоспоринҳо, одатан бо як сӯзандору. Аз сабаби устувории гонококк нақшаҳо мунтазам нав карда мешаванд.
- Хламидиоз ва уретрити ғайрихос — доруҳои гурӯҳи тетрасиклинҳо (доксисиклин) ё камтар макролидҳо.
- Mycoplasma genitalium — курсҳои пай дар пайи антибиотикҳо бо назардошти устуворӣ ба макролидҳо.
- Трихомониаз — доруҳои гурӯҳи нитроимидазолҳо.
- Уретрити герпесӣ — доруҳои зиддивирусӣ.
Дору, миқдор ва давомнокии истеъмолро табиб интихоб мекунад. Курсро барвақт тамом накунед, ҳатто агар аломатҳо гузашта бошанд.
Дар давраи табобат чӣ муҳим аст:
- то он даме ки шумо ва шарикатон табобатро анҷом надода бошед ва аломатҳо нагузаранд, алоқаи ҷинсӣ накунед (одатан на камтар аз 7 рӯз пас аз терапияи якдафъаина ё то охири курс);
- дар бораи ташхис ба шарикони 1–3 моҳи охир хабар диҳед, то онҳо муоина ва табобат шаванд;
- агар аломатҳо пас аз 1–2 ҳафта нагузаранд ё баргарданд, барои назорат биёед;
- таҳлили назоратиро вақте ки табиб таъин мекунад, супоред: пас аз сӯзок ва Mycoplasma genitalium он бештар лозим аст, пас аз хламидиоз — дар ҳолатҳои алоҳида.
Уретрити такрорӣ пас аз табобат аксар вақт бо сироятёбии нав аз шарики табобатнашуда ё бо Mycoplasma genitalium алоқаманд аст. Ин сабаби аз нав муоина шудан аст, на танҳо такрор кардани ҳамон антибиотик.
Пешгирӣ ва кай ба табиб муроҷиат кардан лозим
- дар ҳар алоқаи ҷинсӣ, аз ҷумла даҳонӣ, рифола (презерватив) истифода баред;
- ҳангоми иваз шудани шарик аз муоина барои сироятҳои ҷинсӣ гузаред;
- ҳангоми пайдо шудани аломатҳо аз алоқаи ҷинсӣ даст кашед ва худсарона табобат накунед.
Ба уролог сабти ном кунед, агар ҳангоми пешобкунӣ сӯзиш, ихроҷот аз уретра пайдо шуда бошад ё дар шарикатон сирояти ҷинсӣ ёфт шуда бошад.
Фавран барои ёрӣ муроҷиат кунед ё ёрии таъҷилиро даъват кунед (103), агар: дард ва варами ногаҳонии сахти хоя; ҳарорати аз 38 °C боло бо хунукхӯрӣ; пешоб кардан ғайриимкон аст; дард дар буғумҳо ва сурхшавии чашмҳо пас аз уретрити наздик; доғҳо (бӯрёнак) ва ҳарорати баланд дар заминаи ихроҷот.
Саволҳои маъмул
Оё уретрит метавонад худ ба худ гузарад?
Аломатҳо баъзан ором мешаванд, вале сироят боқӣ мемонад. Одам сироят додани шариконро идома медиҳад ва хатари оризаҳо боқӣ мемонад.
Оё бо уретрит на бо роҳи ҷинсӣ сироят ёфтан мумкин аст?
Уретрити сироятӣ қариб ҳамеша ҳангоми алоқаи ҷинсӣ мегузарад. Уретрити ғайрисироятӣ пас аз катетер, осеб ё озурдашавӣ мешавад.
Оё шарикро табобат кардан лозим аст, агар ӯ аломат надошта бошад?
Бале. Бисёр сироятҳои ҷинсӣ бе шикоят мегузаранд. Бе табобати шарик сироятёбӣ такрор мешавад.
Пас аз табобат кай алоқаи ҷинсӣ кардан мумкин аст?
Вақте ки ҳарду шарик табобатро анҷом диҳанд ва аломатҳо гузаранд. Мӯҳлати дақиқро табиб мегӯяд.
Хулоса
- Уретрит — илтиҳоби канали пешоб аст, ки аксар вақт аз сироятҳои ҷинсӣ ба вуҷуд меояд.
- Барангезандаҳои асосӣ — гонококк, хламидияҳо, Mycoplasma genitalium ва трихомонадаҳо.
- Ташхисро аз рӯи суртма аз уретра ва ПЦР-и қисми аввали пешоб мегузоранд; ҳамзамон ВНМО (ВИЧ) ва сифилисро месанҷанд.
- Табобатро бо антибиотикҳо табиб интихоб мекунад, муоина ва табобати шарикон ҳатмист.
- Дарди сахт дар хоя, ҳарорати баланд ё ғайриимкон будани пешобкунӣ — сабаби фавран барои ёрӣ муроҷиат кардан (103).
Сарчашмаҳо
- Horner P.J. et al. 2016 European guideline on the management of non-gonococcal urethritis. International Journal of STD & AIDS (IUSTI). 2016.
- Unemo M. et al. 2020 European guideline for the diagnosis and treatment of gonorrhoea in adults. International Journal of STD & AIDS (IUSTI). 2021.
- Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021: Urethritis and Cervicitis.
- British Association for Sexual Health and HIV. National guideline on the management of non-gonococcal urethritis. 2015 (update).
- World Health Organization. Guidelines for the management of symptomatic sexually transmitted infections. 2021.
